Foto: Pexels

Floreren begint bij kleur bekennen

Auteur: Mark van Bergen

Waar komt succes vandaan? Hoe komt het dat sommige organisaties meer floreren dan anderen? Dat het ergens gemakkelijker lijkt te gaan?

Als je het een marketeer vraagt zal hij/zij wijzen op de keuze van product, de manier van communiceren met de markt en het binnenhalen van klanten. De financiële man of vrouw zal het hebben over het in de hand houden van de kosten in de wijze van financieren. De operations manager zal gestroomlijnde productie aanwijzen als belangrijkste performance indicator. Wat zal de CEO aandragen? Die is toch eindverantwoordelijk voor de strategie en het gezicht naar buiten? Steeds vaker zal deze duiden op de manier waarop hij/zij zijn of haar directie of MT laat functioneren en leiderschap toont in de hele organisatie.

Kleur je binnen de lijntjes?

Voor een ontwikkelde leiderschapsstijl is zelfkennis de eerste stap. Weet jij waar je goed in bent? Ken je je eigen voorkeuren? Weet je wat je beter aan een ander kunt overlaten? Ben je je bewust van hoe je gedrag overkomt bij anderen? De antwoorden op deze vragen liggen vaak in een persoonlijk verschil in drijfveren. Een helder inzicht in je eigen beweegredenen zal dan ook ruimte geven voor zelfontwikkeling van juist zwakke – of te sterke talenten.

Een helder inzicht in je eigen beweegredenen zal dan ook ruimte geven voor zelfontwikkeling van juist zwakke – of te sterke talenten.

Voor het in kaart brengen van deze menselijke drijfveren is de theorie van de Amerikaanse onderzoeker Clare W. Graves zeer waardevol. Hij omschreef zeven intuïtief herkenbare waardenstelsels die de basis vormen van ons denken en handelen. Deze waarden komen tot uitdrukking in de cultuur van de organisatie waarin we werken.

De zeven waardenstelsels van Graves worden ieder aangeduid met een kleur:

  • Paars zoekt veiligheid en geborgenheid
  • Rood wil macht en hecht aan daadkracht en snelheid
  • Blauw zoekt naar zekerheid binnen een systeem van ordening en structuur
  • Oranje wil zich bewijzen in competitie met anderen
  • Groen zoekt sociale verbinding in harmonie
  • Geel wil doorgronden hoe het zit en komt met nieuwe en verrassende ideeën
  • Turquoise zoekt naar rust door relativering in het besef dat alles met elkaar samenhangt.

Of maak je liever een grove schets?

Iedere drijfveer heeft zijn eigen kracht, maar kent aan de andere kant ook valkuilen. Binnen elk van deze stelsels hebben mensen een andere kijk op de wereld. Men heeft binnen deze culturen andere drijfveren en motieven en vertoont kenmerkend gedrag dat daarbij past. Dat geldt ook voor kenmerkend leiderschap in elk van die specifieke omgevingen.

Kijk eens of de leiderschapsstijl of geschetste omgeving er een is die het meest voor jou van toepassing is.

Kijk eens of de leiderschapsstijl of geschetste omgeving er een is die het meest voor jou van toepassing is.

  • Een paarse leidinggevende kun je beschouwen als een stamoudste. Hij zorgt als ouderfiguur voor veiligheid en geborgenheid. Hij komt tot zijn recht in een familiebedrijf of een stabiele omgeving waarin historie, traditie en vakmanschap belangrijk zijn.
  • De rode leider is meer een krijgsheer die zijn macht en territorium ‘bevecht’ en de ‘zijnen’ beschermt. Deze komt het best tot zijn recht in een machtscultuur en in omstandigheden van acute crisissituaties.
  • Een blauwe leidinggevende acteert als een magistraat. Hij streeft naar zekerheid door orde en structuur en ziet toe op strikte uitvoering volgens een nauwkeurig omschreven plan binnen heldere kaders. Een hiërarchische omgeving of regelcultuur waarin orde, betrouwbaarheid, voorspelbaarheid en discipline belangrijk zijn, is de ultieme omgeving voor een blauwe leider.
  • De oranje leider is de typische manager. Hij streeft naar succes door op efficiënte wijze mensen en middelen te organiseren rond pragmatische doelen. Oranje leiders passen in een competitieve omgeving of statuscultuur. Het behalen van duidelijke en reëel haalbare doelen zijn in deze organisaties de graadmeter voor succes.

Een groene leider is een coach.

  • De groene leidinggevende streeft naar harmonie en draagt zorg voor medewerkers op een ondersteunende en empathische manier. Een groene leider is een coach. Organisaties die ‘oog voor de mens’ als uitgangspunt hebben, oftewel letterlijke én figuurlijke zorgculturen, passen bij deze leidinggevende.
  • Een gele leider is een inspirator. Hij streeft naar de ultieme oplossing (ook ‘out of the box’) door optimale inzet van ieders talenten, in een faciliterende rol. Een gele leider komt goed tot zijn recht in een innovatieve en sterk dynamische omgeving waarin nieuwe ontwikkelingen elkaar in hoog tempo afwisselen.

Een gele leider is een inspirator.

  • Een turquoise leidinggevende past in een holistische cultuur waarin over grenzen van tijd en culturen richting dient te worden gegeven aan ontwikkelingen. Een turquoise leider streeft daarbij naar integratie van alles dat ‘is’ en harmonie met het totale bestaan en is daarmee een typische integrator.

En, met welke kleur?

Natuurlijk hangt je eigen leiderschapsstijl ook af van de situatie waarin je organisatie zich bevindt. Iedereen heeft een divers repertoire, waarmee je vanuit verschillende drijfveren kunt acteren. Soms is de keuze in leiderschap een natuurlijke neiging, soms moet je als leider uit je comfort zone stappen. En het kan ook zijn dat het efficiënter is om de situatie aan anderen over te laten. Elke situatie vraagt om zijn eigen leiderschapsstijl, zijn eigen kleur.

Elke situatie vraagt om zijn eigen leiderschapsstijl, zijn eigen kleur.

Zo ligt in een stabiele organisatie de nadruk op het behouden van hetgeen wat er bereikt is. Wanneer bijvoorbeeld een bestaand product in een volwassen markt wordt afgezet, dan ligt de nadruk van het leiderschap op processen, bewaken van kwaliteit (blauw), binding met de mensen in de organisatie (paars) en opleiding van personeel (groen). Deze aanpak helpt natuurlijk niet als de omgeving niet stabiel is en snel verandert.

Als er een snel veranderde omgeving is, met snel ontwikkelende markten of in een situatie van marktdisruptie, is het continu crisis en moeten de leiders snel denken en handelen, daadkrachtig optreden, besluiten nemen en vooral doen! Dit vraagt om de drijfveren vanuit rood en oranje. In deze omgeving is er minder oog voor onderlinge verhoudingen, langetermijnplannen, structuur of procesoptimalisatie. Dit zijn zaken die in een stabiele of beheerst veranderende organisatie juist belangrijk zijn.

De laatste situatie, de beheerst veranderende organisatie, zit tussen eerste beide situaties in. Men werkt toekomstgericht op een planmatige wijze met oog voor zowel de middellange als de langetermijn. Deze organisatie vraagt om een gemêleerde mix van leiderschapsstijlen.

De lijnen worden uitgezet op basis van analyse en visie (geel), strategisch uitgezet (oranje) en in detail uitgewerkt en uitgevoerd (blauw). Er is oog voor de mens als belangrijkste element van succes (groen). Er is weinig ruimte voor te veel dadendrang (rood), maar ook niet voor behoudend gedrag (paars) dat veranderingen in de weg staat.

“Hoe dit in samenhang met het aansturen van een team gaat, vertel ik je graag een volgende keer.”

#YESSNEWSS overzicht

Over de auteur

Mark van Bergen (1962) is executive- en teamcoach. Hij coacht directies, managementteams en professionals om meer grip te krijgen op resultaat en samenwerking. Via De Moeiteloze Maatschap begeleidt hij medische maatschappen en besturen. Hij is tevens als coach gelieerd aan YESS International Consultants.

YESSNEWS:

Heb je interesse om elke drie maanden onze nieuwsbrief te ontvangen? Schrijf je in voor #YESSNEWS  en ontdek onze laatste artikelen, interviews en updates.


Klik hier voor een compleet overzicht van onze vacatures.